Ғұмырнама

Шәкәрім Құдайбердіұлы

1858 — 1931

Қазақтың ұлы ақыны, ойшылы, тарихшы әрі сазгері — Абайдың рухани мұрагері.

Өмірбаян сүрлеуі

  1. 1858

    Туылуы

    Шыңғыстауда дүниеге келді.

  2. 1866

    Абай қамқорлығы

    Әке қазасынан кейін Абай тәрбиесінде өсіп, өнер мен білімге жақындады.

  3. 1878

    Өздігінен оқу

    Тіл, тарих, дін, музыка және әдебиет салаларын өз бетінше игерді.

  4. 1905

    Қоғамдық белсенділік

    Ел тағдыры, жер, оқу және құқық мәселелеріне қатысты пікір білдірді.

  5. 1906

    Қажылық сапары

    Меккеге барып, Стамбул, Париж кітапханаларында болды.

  6. 1911

    Тарихи еңбектер

    Шежіре, дін және адамгершілік туралы кітаптары тарай бастады.

  7. 1912

    «Қалқаман-Мамыр»

    Атақты поэмалары жарық көрді.

  8. 1925

    «Үш анық»

    Басты философиялық еңбегі тұжырымдалды.

  9. 1931

    Қаза болуы

    Қуғын-сүргін кезінде ату жазасына кесілді.

  10. 1988

    Ақталуы

    Есімі ақталып, мұрасы елге қайта оралды.

Шәкәрім өскен орта

Шәкәрім 1858 жылы Шыңғыс тауының бөктерінде дүниеге келді.

Әкесі Құдайберді — Құнанбайдың үлкен ұлы, Абайдың ағасы.

Жетім қалған Шәкәрімді Абай тәрбиелеп, ұстаздық етті.

Шыңғыстау мен Семей арасындағы мәдени орта оның дүниетанымын кеңейтті.

Ақындық, әншілік, тарихшылық және дінтанулық ізденістер осы ортада тоғысты.

«Адамдықтың белгісі — ынсап, ұят, әділет.»

— Шәкәрім

Құнанбай әулеті

Балалық пен ішкі әлем

Атам әрдайым кітаппен, қаламмен болатын.

Немересінің естелігі1929

Отбасы, балалар, ұрпақтар

Қоғамдық қызметы

Шәкәрім қоғам өміріне де белсене араласты.

  1. 1905

    Қарқаралы петициясы

    Қазақ халқының құқығын қорғаған үндеуге қол қойған зиялылар қатарында аталады.

    Тарихи дерек

  2. 1917

    Алаш кезеңі

    Ұлттық жаңғыру, оқу-ағарту және елдік мәселелері Шәкәрім ойымен үндес болды.

    Дәуір контексі

  3. 1928

    Қуғын-сүргіннің күшеюі

    Кеңестік қысым күшейіп, дәстүрлі орта мен тәуелсіз ой иелеріне қауіп төнді.

    Архив материалдары

  4. 1931

    Қасіретті аяқталу

    Ақын ату жазасына кесіліп, шығармалары ұзақ жылдар бойы ашық айтылмады.

    Естеліктер мен зерттеулер

«Әділет — ел тірегі.»

— Шәкәрім

Рухани әлемі

Оның дүниетанымына Абай, шығыс ойшылдары мен әлем әдебиеті әсер етті.

Ой ұстаздары

  • 1845 — 1904

    Абай

    Ұстазы әрі рухани әкесі. Адам болу, білім, әділет туралы ойлары Шәкәрімге терең ықпал етті.

    «Адам бол!»
  • орта ғасырлар

    Шығыс ойшылдары

    Қожа Хафиз, Физули, Науаи дәстүрі арқылы поэзия мен руханият сабақтастығын таныды.

    «Сөз бен сырдың бірлігі»
  • XIX ғ.

    Орыс және Еуропа әдебиеті

    Пушкин, Толстой және Батыс ойшылдары арқылы аударма, мораль және адам табиғаты туралы ізденді.

    «Адамзаттық ой көкжиегі»